Τεύχος 13
28 Αυγούστου 2004

Οι τεχνολογίες του (κοντινού) μέλλοντος
Γιάννης Αλοίμονος: Οι μηχανές μας παρακολουθούν
Τα κινητά βλάπτουν την ανδρική γονιμότητα!
Ψηφιακός προπονητής, εικονικοί αγώνες
Πώς θα αυξήσετε το μέσο όρο ζωής των CD σας
Και τα Ηνωμένα Έθνη κατά του spam
Νέοι επεξεργαστές για φορητούς από την Intel
Counter-Strike: Condition Zero
Χρήσιμες εφαρμογές web management

1. Πότε χρησιμοποιήσατε υπολογιστή για πρώτη φορά;
Στα μέσα της δεκαετίας του ’80.

2. Πότε συνδεθήκατε στο Internet για πρώτη φορά;
Το 1998, αρκετά αργά σε σχέση με το χρόνο που χρησιμοποίησα για πρώτη φορά υπολογιστή.

3. Πόσο συχνά χρησιμοποιείτε υπολογιστή και Internet;
Υπολογιστή καθημερινά. Internet όχι και πολύ συχνά και τότε κυρίως για επαγγελματικούς λόγους. Όμως ασχολούμαι με το website μου (http://users.hol.gr/~limni).

4. Τα χρησιμοποιείτε για δουλειά, για διασκέδαση ή για κάποιον άλλο λόγο;
Για δουλειά. Για διασκέδαση σχεδόν καθόλου πια.

5. Τι είδους σύνδεση χρησιμοποιείτε για πρόσβαση στο Internet;
Μια απλή dialup μέσω του iMac μου.

6. Όταν αντιμετωπίζετε κάποιο πρόβλημα στον υπολογιστή, τι κάνετε;
Με τον iMac έχω βρει την υγειά μου. Σπάνια παρουσιάζει πρόβλημα. Σε περίπτωση προβλήματος, όμως, αναλαμβάνουν φίλοι.

7. Επικοινωνείτε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου; Αν ναι, πόσα e-mails στέλνετε κατά μέσο όρο την εβδομάδα;
Χρησιμοποιώ συχνά ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και έχω επικοινωνία με τους αναγνώστες μου μέσω του site.

8. Κάνετε chat μέσω Internet; Έχετε κάνει φίλους;
Chat δεν κάνω πια. Γνωριμίες κάνω μέσω του site μου.

9. Παίζετε παιχνίδια στον υπολογιστή ή σε κάποια κονσόλα (Playstation, XboX, Gamecube); Αν ναι, πείτε μας κάποιο αγαπημένο σας παιχνίδι.
Δεν παίζω παιχνίδια. Για μένα παιχνίδι είναι το γράψιμο.

10. Πού τηρείτε την ατζέντα σας, σε χαρτί ή σε ηλεκτρονικό μέσο (υπολογιστή, κινητό τηλέφωνο, άλλο);
Προτιμώ το χαρτί. Γενικά δεν χρησιμοποιώ ατζέντα. Για να καταλάβετε, το τηλέφωνό σας το σημείωσα σε ένα sticker.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΤΩΝΗΣ ΒΑΛΑΣΙΑΔΗΣ

Για να μην τα πολυλογώ, μετά από τέσσερις ημέρες και παρόλο που το στομάχι μου διαμαρτύρονταν τόσο έντονα που παραλίγο να μου κάνουν έξωση και από κει, ήρθε η επιφοίτηση. Μερικά ανταλλακτικά κοψοχρονιά από τη μάντρα του μαστρο-Μανόλη, κάτι παραπεταμένες τουρμπίνες πλουτωνίου και το παλιό ποδήλατο του θείου Αριστείδη έκαναν τη δουλειά.
Σάλταρα μέσα στην πρόχειρη χρονομηχανή και πριν προλάβω να πω «Άλντους Χάξλεϊ» βρέθηκα στο μακρινό… 2006. Με ελαιόλαδο Μυτιλήνης αντί για πλουτώνιο, ευχαριστημένος έπρεπε να ’μουν που δεν έπεσα στη λίθινη εποχή. Αποβιβάστηκα λοιπόν χωρίς πολλά-πολλά, διερωτώμενος αν τα δύο χρόνια στο μέλλον θα αποδεικνύονταν αρκετά για να γίνω μάρτυρας σημαντικών εξελίξεων. Το αποτέλεσμα με εξέπληξε ευχάριστα. Ιδού λοιπόν οι απαντήσεις που πήρα στα καυτά ερωτήματα που ταλανίζουν την ανθρωπότητα.

01
Ασύρματο USB, φίλε μου

http://www.internetnews.com/wireless/article.php/3314811
http://deviceforge.com/articles/AT9015145687.html

Για καλή μου τύχη προσγειώθηκα στο πλέον κατάλληλο μέρος. Μπαίνοντας, το πρώτο πράγμα που πρόσεξα πάνω στον πάγκο του Κύρου Γρανάζη ήταν μια ψηφιακή βιντεοκάμερα και ένα PC που στέκονταν αντίκρυ ανταλλάσσοντας λάγνες ματιές. Βλέποντας την παραξενεμένη έκφρασή μου ο οικοδεσπότης μου έσπευσε να μου εξηγήσειω πως, εκτός από ματιές, οι δυο τους αντάλλασσαν και δεδομένα και μάλιστα με άκρως εντυπωσιακούς ρυθμούς. Το πολυπόθητο ασύρματο USB είχε γίνει πραγματικότητα. Βασισμένο σε μια ultrawide-band ραδιοτεχνολογία, που λειτουργεί στο φάσμα μεταξύ 3,1 και 10,6 GHz, επιτρέπει τη μεταφορά δεδομένων σε υψηλούς ρυθμούς ανάλογα με την απόσταση των συσκευών. Σε απόσταση δύο μέτρων το ασύρματο USB μπορεί να πιάνει ταχύτητες της τάξης των 480 megabits το δευτερόλεπτο, ενώ στα 10 μέτρα η ταχύτητα πέφτει στα 110 Μbps. Μέχρι το 2007 πιστεύεται ότι θα το δούμε να αγγίζει το 1 gigabit. Άμα συγκρίνουμε αυτές τις τιμές με τις ισχύουσες, θα καταλάβουμε τη διαφορά. Προσέξτε: το ενσύρματο USB έφτανε τα 480 Mbps, ενώ το Bluetooth πρόσφερε μόλις 12. Ακόμη και αυτό το Wi-fi το ανώτερο που μπορούσε να φτάσει θεωρητικά ήταν στα 54 Mbps, ενώ η πραγματική του ταχύτητα ήταν σημαντικά μικρότερη.
Τα πρώτα προϊόντα που εκμεταλλεύονταν τη νέα τεχνολογία κυκλοφόρησαν, σύμφωνα πάντα με τον Κύρο, γύρω στα τέλη του 2005 με αρχές του 2006 και ήταν κάρτες add-in για υπάρχοντα προϊόντα USB.

02
Έξυπνη σκόνη

http://www.techonline.com/community/member_company/non_member/5607
http://www.tinyos.net

Η επόμενη έκπληξη που με περίμενε ήταν σαφώς μικρότερη σε μέγεθος, αλλά εξίσου σημαντική σε χρησιμότητα. Ο Κύρος μού έδειξε αυτό που ένας συνάδελφός του, ο Kris Pister, οραματίστηκε το 1994 και που δέκα χρόνια μετά κατάφερε να μετουσιώσει σε πραγματικότητα. Μικροσκοπικοί αισθητήρες που λειτουργούν αυτόνομα και ασύρματα, ικανοί να μετρούν τις αλλαγές στην ατμόσφαιρα, όπως το φως ή την ταχύτητα του αέρα, αλλά και την παραμικρή κίνηση ή δόνηση και να μεταδίδουν τις πολύτιμες πληροφορίες τους σε απόσταση περίπου 100 μέτρων. Οι εφαρμογές ποικίλες και ίσως αόρατες διά γυμνού οφθαλμού: στην ιατρική, όπου καταγράφουν τις ζωτικές λειτουργίες του ασθενούς ειδοποιώντας, αν χρειαστεί, το γιατρό του, στις καλλιέργειες, όπου οι μεταβολές στο περιβάλλον γίνονται πλέον πιο γρήγορα αντιληπτές, και, βέβαια, στα κλιματιστικά, όπου οι αυξομειώσεις της θερμοκρασίας παίζουν πρωταρχικό ρόλο. Ήδη αισθητήρες χρησιμοποιούνταν σε αρκετές από τις παραπάνω περιπτώσεις, αλλά το μέγεθός τους και τα καλώδια που χρησιμοποιούσαν τους έκαναν ακριβούς και δύσχρηστους. Η εταιρεία του Pister (Dust Networks) και η ανταγωνιστική Crossbow Technologies είχαν κυκλοφορήσει τις πρώτες μορφές έξυπνης σκόνης. Η δεύτερη χρησιμοποιούσε στα προϊόντα της και το TinyOS, το πρώτο λειτουργικό για μικροσκοπικές συσκευές. Όμως οι αισθητήρες δεν είχαν φτάσει ακόμη στο επιθυμητό μέγεθος του ενός τετραγωνικού εκατοστού, αφού οι μπαταρίες τους καθιστούσαν την περαιτέρω συρρίκνωσή τους απαγορευτική (οι σημερινοί καταλαμβάνουν περίπου τον όγκο ενός κέρματος). Με την εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας, όμως, αναμενόταν να ξεπεραστεί και αυτό το εμπόδιο.

03
Blue Ray vs HD-DVD
http://www.blue-ray.com
http://www.guru3d.com/newsitem.php?id=955

Μετά είπαμε να χαλαρώσουμε βλέποντας μια ταινιούλα στο DVD. Παραλίγο να μείνω στον τόπο νομίζοντας πως ο τύπος στην οθόνη με σημάδευε με την καραμπίνα και αν ο Κύρος δεν έσπευδε να μου εξηγήσει για την αληθοφανή ποιότητα του HD (High Definition) DVD, θα τα είχα κακαρώσει το δίχως άλλο. Εν ολίγοις με πληροφόρησε ότι οι διάδοχοι του DVD, Blue Ray και HD-DVD, σχεδιάστηκαν για να αξιοποιούν τις υψηλές αναλύσεις (1.920 x 1.080) που επιτρέπουν οι οθόνες πλάσματος και LCD. To απλό DVD, με τη χωρητικότητα των 4,7 GB, έφτανε σε αναλύσεις 720 x 480 και δεν κατάφερνε να προσφέρει ποιότητα εφάμιλλη των προαναφερόμενων οθονών. Έτσι η αντικατάστασή του από ένα νέο ψηφιακό δισκάκι ήταν αναπόφευκτη. Όπως αναπόφευκτη ήταν και η σύγκρουση των κολοσσών του χώρου για τα πρωτεία. Έτσι στη δεξιά γωνία βρέθηκε το Blue Ray, που αναπτύχθηκε από τη Sony και υποστηρίχτηκε από άλλες δώδεκα εταιρείες (μεταξύ των οποίων Dell, Hewlett-Packard, Hitachi, Philips, Pioneer, LG Electronics), και στην αριστερή το HD-DVD, που προωθήθηκε από τις NEC και Toshiba. Αν και το Blue-Ray διαθέτει ελαφρά μεγαλύτερη χωρητικότητα (23 GB έναντι 20 του HD-DVD), το δεύτερο φαίνεται να παίρνει προβάδισμα στη διαμάχη που έχει προκύψει στο DVD-Forum εξαιτίας αφενός της διαφαινόμενης υποστήριξης που απολαμβάνει από τη Microsoft (εφόσον τελικά χρησιμοποιήσει τους αλγορίθμους συμπίεσης του Windows Media 9 HD format) και αφετέρου επειδή τα δισκάκια έχουν το ίδιο πάχος με τα σημερινά DVDs, γεγονός που κάνει πιο εύκολη την παραγωγή τους από τις εταιρείες.

04
WiMAX
http://www.wimaxforum.org
http://news.com.com/WiMax+in+the+wings/2100-1039_3-5247984.html

Μεγαλύτερη έκπληξη με χτύπησε όταν ρώτησα με ποιον τρόπο σερφάρουν στο Internet εν έτει 2006. «Με WiMAX ή Wi-Fi, ανάλογα τα κέφια», απάντησε ο Κύρος. WiMAX; Τι ‘ν’ τούτο; Είναι το επόμενο βήμα στις ευρυζωνικές ασύρματες συνδέσεις. Εκεί που το Wi-Fi περιοριζόταν από τη μικρή απόσταση μετάδοσης (περίπου 100 μέτρα), το WiMAX καλύπτει με άνεση γύρω στα 31 μίλια. Πώς φτάσαμε όμως σε αυτήν την εξέλιξη; Όλα οφείλονται στην ανάπτυξη του πρωτοκόλλου 802.16, το οποίο, σε συνδυασμό με τις νέας γενιάς συσκευές, έριξε το κόστος της τεχνολογίας σε ανεκτά επίπεδα. Ο βασικός στόχος του WiMAX ήταν να αντικαταστήσει τις DSL, ISDN και dial-up συνδέσεις, η εγκατάσταση των οποίων σε ορισμένες περιοχές ήταν ασύμφορη. Χάρη στους πυλώνες διανομής WiMAX και οι πιο δύσβατες περιοχές μπορούν πλέον να αποκτήσουν Internet και μάλιστα σε ταχύτητες της τάξης των 75 Μbps. Ήδη η Intel σχεδιάζει το επόμενο βήμα, που είναι η δημιουργία chipset που θα εκμεταλλεύεται τη νέα τεχνολογία στους φορητούς υπολογιστές (περιμένει να εγκριθεί το τροποποιημένο πρωτόκολλο 802.16e). Πάντως η πρώην πρόεδρος του WiMAX Forum, Margaret LaBrecque, ισχυρίστηκε ότι το WiMAX δεν ήρθε για να αντικαταστήσει το Wi-Fi. Αντίθετα αυτό που θα συμβεί είναι ότι ο χρήστης θα έχει πλουραλισμό στις επιλογές του. Το laptop του θα υποστηρίζει και τα δύο πρωτόκολλα και, ανάλογα με το σημείο στο οποίο βρίσκεται κάθε δεδομένη στιγμή, θα χρησιμοποιείται αυτόματα εκείνο που παρέχει τη βέλτιστη ταχύτητα.

05
Voice Over Internet Protocol

http://www.fcc.gov/voip
http://www.tldp.org/HOWTO/VoIP-HOWTO.html

Ενώ το Internet κάνει άλματα, η τηλεφωνία φαίνεται να έχει μείνει στάσιμη. Ή μήπως όχι; Ο Κύρος ανέλαβε να με διαφωτίσει για άλλη μια φορά, δείχνοντάς μου το λογαριασμό του OTE μετά από 15 ώρες συνομιλίας με Αυστραλία: ψίχουλα. «Το VoIP το θυμάσαι;», με ρωτάει. «Φυσικά», απαντάω. «Είναι η υπηρεσία που επέτρεπε στις τηλεφωνικές συνομιλίες να μεταδίδονται μέσω Internet με τη μορφή δεδομένων. Αλλά επειδή το walkie-talkie του εξάχρονου ανιψιού μου έκανε λιγότερα παράσιτα από αυτό, το σχέδιο ναυάγησε». «Ε, λοιπόν, επέστρεψε δριμύτερο», με αποστόμωσε ο Κύρος. «Όχι μόνο έχει βελτιωθεί σε εντυπωσιακό βαθμό η ποιότητα των υπηρεσιών του, όχι μόνο υποστηρίζεται πλέον από κολοσσούς του χώρου, όπως η AT&T, αλλά το επόμενο βήμα θα είναι η ζεύξη της τεχνολογίας VoIP με την κινητή τηλεφωνία και το Wi-Fi, παρέχοντάς μας μια συσκευή που θα λειτουργεί σαν κινητό εκτός γραφείου και θα μπορεί να εντοπίζει ένα δίκτυο Wi-Fi μεταδίδοντας τις κλήσεις μέσω VoIP όταν θα είσαι εντός. Για να μη μιλήσω για την εξευτελιστική τιμή των υπηρεσιών. Απλώς σκέψου τη διαφορά στη χρέωση ενός τηλεφωνήματος και μιας περιήγησης στο Internet για το ίδιο χρονικό διάστημα, και με την απόσταση των συνομιλητών να μην παίζει τον παραμικρό ρόλο στη χρέωση της κλήσης.» Δυστυχώς οι εταιρείες κινητής και μη τηλεφωνίας απαίτησαν τη φορολόγηση της υπηρεσίας (μέχρι τώρα απέφευγαν κάτι τέτοιο ως «υπηρεσία ανταλλαγής πληροφοριών»), η οποία εξετάζεται σοβαρά και ίσως βάλει τέλος στη ραγδαία ανάπτυξη του VoIP.

Μέχρι τότε μπορώ να πάρω ένα τηλέφωνο τον θείο μου στη Μαδαγασκάρη για να μάθω τι καιρό τους κάνει, έτσι Κύρο;

To αγκάλιασμα
Όπως λένε οι αναλυτές της InfoTrends/Cap Ventures, αυτές οι εξαιρετικά αισιόδοξες προβλέψεις για τη βιομηχανία ψηφιακών φωτογραφικών μηχανών οφείλονται στο αγκάλιασμα από το ευρύ κοινό. Οι αγοραστές τους στην πλειοψηφία τους δεν είναι άτομα που ασχολούνται καιρό (και πιθανώς επαγγελματικά) με την ψηφιακή φωτογραφία αλλά νεοφερμένοι στο χώρο, δηλαδή άτομα που αγοράζουν για πρώτη φορά ψηφιακή φωτογραφική μηχανή.
Συν τοις άλλοις, μεγάλο ρόλο παίζει και η εξέλιξη της τεχνολογίας, η οποία ωθεί πολλούς ιδιοκτήτες παλαιότερων ψηφιακών μηχανών να τις αντικαταστήσουν με νεότερες. Οι εταιρείες που ωφελήθηκαν περισσότερο από αυτήν την τάση του κοινού είναι οι λίγο πολύ συνήθεις ύποπτοι: Sony, Canon, Kodak, Olympus, Fuji, HP, Nikon. Καθεμία από αυτές τις εταιρείες καταλαμβάνει ποσοστό μεγαλύτερο από 5% της συνολικής αγοράς των μετοχών.

http://www.capv.com

ΑΝΤΩΝΗΣ ΒΑΛΑΣΙΑΔΗΣ

http://www.txtmob.com
http://www.appliedautonomy.com
http://textually.org

Συναγωνιστές ακόμη και με τον Λούη!
Ο αθλητής μπορεί να δει τις επιδόσεις του σε ένα laptop σχεδόν αμέσως, να τις συγκρίνει και να διαπιστώσει τις αδυναμίες του. Όσο αξιόπιστες και αν είναι οι προσωπικές εκτιμήσεις ενός αθλητή, ποτέ δεν μπορεί να ξέρει τι παραπάνω μπορεί να ανακαλύψει παρακολουθώντας το ψηφιακό βίντεο. Ο Toby Stevenson μπορεί να δει ένα άλμα του σε πραγματικό χρόνο, στο ένα τέταρτο του χρόνου, στο μισό χρόνο ή ακόμη και frame-frame. Μπορεί να αντιπαραβάλει ένα άλμα για να συγκρίνει τις επιδόσεις του ή να δει περίπου πού κυμαίνονται οι δυνατότητές του. Επίσης, μπορεί να συναγωνιστεί αθλητές που έχουν εγκαταλείψει το στίβο (ή και τα εγκόσμια) εδώ και δεκαετίες!
Οι τεχνικοί του προγράμματος μετέτρεψαν ένα αναλογικής μορφής βίντεο του Sergey Bubka σε ψηφιακό, επιτρέποντας στον Stevenson να συγκριθεί με τον πάλαι ποτέ πρωταθλητή. Όπως λέει η Jen Davidson, επιστημονική, αθλητική και τεχνική συντονίστρια της USATF, «πρόκειται για ένα απίστευτο συγκριτικό εργαλείο. Οι δυνατότητές του είναι απλά απεριόριστες. Οι αθλητές μπορούν να δουν τι κάνουν λάθος και να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους σε συγκεκριμένους τομείς που χρειάζονται βελτίωση. Τα πράγματα είναι πολύ απλά: αν ξέρεις πώς να κινηθείς, ξέρεις πώς να κερδίσεις!».

http://www.dartfish.com

http://www.microsoft.com/windows/ie/default.mspx
http://www.websidestory.com/
http://www.mozilla.org/products/firefox/

Αισιοδοξία για τον καρκίνο
Νεότερες έρευνες ρίχνουν ένα πιο αισιόδοξο φως στη χρήση των κινητών, καθώς δείχνουν ότι δεν αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου στον εγκέφαλο, τουλάχιστον για τα πρώτα δέκα χρόνια.
Σύμφωνα με τις έρευνες, βραχυπρόθεσμα δεν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης όγκων, ενώ μέσα στους επόμενους 18 μήνες τα στοιχεία για τη μακροχρόνια χρήση θα θεωρούνται αρκετά για να υπάρξει κάποιο σχετικό αποτέλεσμα.
Βασικό στοιχείο έρευνας, η οποία διεξήχθη πρόσφατα στη Δανία, ήταν πως βασιζόταν σε πληθυσμιακά στοιχεία, κάτι που σημαίνει ότι οι ερευνητές επιχείρησαν να εξετάσουν κάθε περίπτωση όγκου στον εγκέφαλο που σημειώθηκε στη χώρα. Συνολικά σημειώθηκαν 106 περιπτώσεις, οι οποίες εξετάστηκαν σε αντιπαράθεση με 212 υγιείς χρήστες. Ανάμεσα στις δύο ομάδες δεν παρατηρήθηκε καμία διαφορά στη χρήση των κινητών. Από τους ασθενείς, ελάχιστοι χρησιμοποιούσαν κινητό για περισσότερο από δέκα χρόνια, ώστε να διαπιστωθούν τα μακροχρόνια αποτελέσματα.

http://www.u-szeged.hu/

Συνέντευξη του Γιάννη Αλοίμονου *

στον Κώστα Μαρίνο

Ιπτάμενα ρομπότ σε μέγεθος εντόμου που μπορούν να τρυπώνουν παντού και να βλέπουν τα πάντα. Αυτοκίνητα που βλέπουν και αποφεύγουν τα εμπόδια. Εφαρμογές, πρώτα δείγματα των οποίων σιγά-σιγά αρχίζουμε να βιώνουμε. Το κλειδί σε αυτού του είδους τις τεχνολογίες είναι η λέξη «βλέπω». Το ερώτημα στο οποίο οι επιστήμονες προσπαθούν να δώσουν απάντηση είναι πώς βλέπουμε. Ή, μάλλον, πώς ο εγκέφαλός μας, μέσα από τα οπτικά ερεθίσματα που δέχεται, αντιλαμβάνεται τον τρισδιάστατο κόσμο στον οποίο ζούμε.
Μεταξύ αυτών των επιστημόνων και ο Γιάννης Αλοίμονος, καθηγητής στο τμήμα Υπολογιστών του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, μέλος του Ινστιτούτου Προχωρημένων Υπολογιστικών Ερευνών και διευθυντής του Εργαστηρίου Τεχνητής Όρασης. Ο Γιάννης Αλοίμονος γεννήθηκε στη Σπάρτη το 1957, σπούδασε μαθηματικά στην Αθήνα και το διδακτορικό του είχε ως θέμα την τεχνητή όραση. Ο Γιάννης Αλοίμονος θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη το Σεπτέμβριο, μετέχοντας σε συνέδριο (6-9 Σεπτεμβρίου) με θέμα την τρισδιάστατη φωτογραφία και τις εφαρμογές της στην ιατρική, στη βιομετρική και σε προβλήματα τύπου big brother. Ο Γιάννης Αλοίμονος καλεί φοιτητές και μαθητές να παρακολουθήσουν το συνέδριο: «Μπορεί μια κουβέντα, μια εικόνα να αλλάξει τη ζωή τους, αφού, όπως λέει ο ποιητής, ‘ό,τι αρπάξεις μες στην αστραπή, ολόκληρον αιώνα θα διαρκέσει’», επισημαίνει.

Πώς θα ορίζατε το επιστημονικό πεδίο που σας απασχολεί;
Τα μάτια μας λειτουργούν περίπου όπως η φωτογραφική μηχανή. Όμως το θαύμα της όρασης εξελίσσεται στον εγκέφαλο, μέσα από διάφορους πολύπλοκους μηχανισμούς. Αυτούς προσπαθούμε να εντοπίσουμε με πειράματα, στα οποία χρησιμοποιούμε με ρομπότ που έχουν βιντεοκάμερες στη θέση των ματιών και υπολογιστές στη θέση του εγκεφάλου. Είναι διεπιστημονικός κλάδος και χρησιμοποιεί ιδέες και τεχνικές από διαφορετικές επιστήμες, όπως γεωμετρία, στατιστική, ψυχολογία, νευροβιολογία.

Τα ρομπότ που εκτελούν εργασίες βλέπουν. Στόχος σας είναι να διαπιστώσετε αν μπορούν να κατανοήσουν τι βλέπουν;
Κάθε σύστημα βλέπει, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Εμείς κοιτάμε γύρω και αναγνωρίζουμε διάφορα αντικείμενα. Όμως τι αντικείμενα αναγνωρίζει η μύγα ή το σπουργίτι ή το ρομπότ; Ακόμη δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια τη σχέση μεταξύ οπτικών ικανοτήτων με άλλες ρομποτικές ή διανοητικές ικανότητες. Μπορούμε, πάντως, να πούμε ότι ένα σύστημα βλέπει όταν παίρνει ικανή ποσότητα πληροφοριών από το περιβάλλον, ώστε να ολοκληρώσει τις πράξεις του. Τότε κατανοεί αυτά που βλέπει, αλλά ίσως όχι στο ίδιο επίπεδο με τον άνθρωπο.

Αν βελτιωθεί η οπτική ικανότητα των ρομπότ, μήπως συμβάλλουμε στην αυτονόμησή τους, γεγονός που θα έχει τυχόν άλλες επιπτώσεις;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα στη σχεδίαση αυτόνομων ρομπότ είναι το οπτικό τους σύστημα. Τα περισσότερα ρομπότ προς το παρόν είναι τυφλά. Αλλά όταν κατανοήσουμε πώς βλέπει η μέλισσα ή η μύγα, ίσως μπορέσουμε να κατασκευάσουμε ρομπότ με όραση μέλισσας! Θα επωφεληθεί πρώτα ο στρατός. Σκεφτείτε να μπορούν να στείλουν 1.000 ρομποτικές μέλισσες σε ένα κτίριο με τρομοκράτες και να παρακολουθούν σε μια οθόνη τι συμβαίνει στο εσωτερικό του κτιρίου. Ή την κατασκευή έξυπνων βομβών και αυτόνομων αεροπλάνων. Όμως θα επωφεληθούμε και στην καθημερινότητά μας. Π.χ., αυτοκίνητα εξοπλισμένα με βιντεοκάμερες και υπολογιστές που θα βλέπουν τα άλλα αυτοκίνητα ή τους πεζούς, ώστε να αποφεύγονται πολλά δυστυχήματα. Ακόμη, η κατανόηση του οπτικού συστήματος θα συμβάλει στην ιατρική και ίσως μπορέσουμε να αντικαταστήσουμε ένα τμήμα του εγκεφάλου που έχει νεκρωθεί με ένα τσιπ. Η μελέτη της όρασης μάς φέρνει πολύ κοντά σε αυτό που είναι η ζωή, στη σημασία του να είσαι άνθρωπος. Είναι ένα παράθυρο σε αυτό που έχουμε μέσα μας, αυτό που αισθανόμαστε σαν ψυχή, σαν συνείδηση.

Τι θα συμβεί αν οι μηχανές που βλέπουν αρχίσουν να μας παρακολουθούν;
Κυβερνήσεις και πολυεθνικές ενδιαφέρονται πολύ για τον big brother, για τον τρόπο με τον οποίο οι μηχανές μπορούν να κατανοήσουν τις ανθρώπινες πράξεις. Ο άνθρωπος καταλαβαίνει με την όραση τι κάνουν οι άλλοι άνθρωποι. Όχι όμως ο υπολογιστής, στον οποίο φθάνουν εικόνες από βιντεοκάμερες που παρακολουθούν ανθρώπους. Αυτό το πρόβλημα δεν το έχουμε λύσει ακόμη, αλλά είμαστε κοντά στην επίλυσή του. Όμως οι μηχανές ήδη μας παρακολουθούν και όσο περνάει ο καιρός το κάνουν καλύτερα. Το «σύστημα» ξέρει τι κάνουμε, τι τρώμε, τι πίνουμε και τι αγοράζουμε. Για μένα η μοναδική λύση είναι η έρευνα, να είμαστε ένα βήμα πιο μπροστά από το «σύστημα». Μέσα από την έρευνα θα καταλάβουμε τους εαυτούς μας και θα κάνουμε τη ζωή μας καλύτερη, θα ανακαλύψουμε τους τρόπους να υπερισχύσουμε του big brother.

* Ο Γιάννης Αλοίμονος είναι καθηγητής στο τμήμα υπολογιστών του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, μέλος του Ινστιτούτου Προχωρημένων Υπολογιστικών Ερευνών και διευθυντής του Εργαστηρίου Τεχνητής Όρασης.

http://www.cfar.umd.edu/~yiannis/